Η συλλογή
Κάθε έκθεμα έχει μόνιμη σελίδα, σύντομη ερμηνεία και τεκμηρίωση. Αναζήτησε πρόσωπο, χρονολογία ή έννοια και άνοιξε τον φάκελο του εκθέματος για να δεις τις πηγές πίσω από την ιστορία.
Στην Ιλιάδα, ο θεός-τεχνίτης έχει φτιάξει χρυσές βοηθούς που μοιάζουν με ζωντανές κοπέλες. Ο Όμηρος γράφει ότι έχουν νου, φωνή και δύναμη. Είναι ίσως η παλαιότερη περιγραφή «έξυπνων μηχανών» στη λογοτεχνία.
Η ελληνική προϊστορία
Ο Αριστοτέλης συστηματοποιεί τον συλλογισμό: κανόνες που από σωστές προτάσεις βγάζουν σωστά συμπεράσματα. Πάνω σε αυτή την ιδέα στηρίχτηκε, πολλούς αιώνες μετά, η πρώτη ΤΝ των κανόνων. Στα «Πολιτικά» φαντάζεται κιόλας εργαλεία που θα δούλευαν μόνα τους, χωρίς ανθρώπινα χέρια.
Η ελληνική προϊστορία
Στην Αλεξάνδρεια, ο Κτησίβιος βελτιώνει την κλεψύδρα με έναν πλωτήρα που ρυθμίζει μόνος του τη ροή του νερού. Είναι από τα πρώτα γνωστά συστήματα αυτόματου ελέγχου με ανάδραση: η μηχανή «διορθώνει» μόνη της τη λειτουργία της. Η ίδια ιδέα, η ανάδραση, θα γίνει αιώνες αργότερα βασική έννοια της κυβερνητικής και της ΤΝ. Επινόησε επίσης αντλίες και το υδραυλικό όργανο.
Η ελληνική προϊστορία
Στα «Αργοναυτικά» του Απολλώνιου Ρόδιου, ένας χάλκινος γίγαντας φτιαγμένος από τον Ήφαιστο φρουρεί την Κρήτη, κάνοντας τον γύρο του νησιού. Ένα μυθικό ρομπότ-φύλακας, με ένα αδύναμο σημείο.
Η ελληνική προϊστορία
Βρέθηκε το 1901 σε ναυάγιο και χρονολογείται περίπου στον 2ο–1ο αιώνα π.Χ. Με δεκάδες γρανάζια υπολόγιζε τις θέσεις του Ήλιου και της Σελήνης και προέβλεπε εκλείψεις. Συχνά τον αποκαλούν «ο πρώτος αναλογικός υπολογιστής». Εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Η ελληνική προϊστορία
Περιγράφει αυτόματα θεάματα, όπως πουλιά που κελαηδούν με αέρα και νερό, και ένα καρότσι που κινείται μόνο του. Ένα σχοινί τυλιγμένο γύρω από τον άξονα, με πασσαλάκια σε επιλεγμένα σημεία, καθορίζει πότε θα πάει ευθεία και πότε θα στρίψει. Με σημερινούς όρους, ένα πρόγραμμα αποθηκευμένο σε σχοινί.
Η ελληνική προϊστορία
Οι McCulloch και Pitts περιγράφουν τον νευρώνα του εγκεφάλου ως απλό μαθηματικό διακόπτη: ενεργοποιείται ή όχι. Είναι ο πρόγονος των σημερινών νευρωνικών δικτύων.
Οι απαρχές
Ο Alan Turing προτείνει ένα τεστ: αν σε μια γραπτή συζήτηση δεν μπορείς να καταλάβεις αν μιλάς με άνθρωπο ή μηχανή, τότε η μηχανή «σκέφτεται»;
Οι απαρχές
Μια ομάδα ερευνητών συναντιέται ένα καλοκαίρι στις ΗΠΑ. Ο όρος «τεχνητή νοημοσύνη», που είχε προταθεί έναν χρόνο νωρίτερα, γίνεται το όνομα ενός νέου επιστημονικού πεδίου.
Οι απαρχές
Ο Frank Rosenblatt φτιάχνει μια μηχανή που μαθαίνει να αναγνωρίζει απλά σχήματα από παραδείγματα, αντί να της γράψει κάποιος κανόνες.
Οι απαρχές
Ο Joseph Weizenbaum στο MIT φτιάχνει ένα πρόγραμμα που μιμείται ψυχοθεραπευτή. Δεν καταλαβαίνει τίποτα, αλλά πολλοί χρήστες πίστεψαν ότι τους καταλάβαινε.
Οι απαρχές
Οι Minsky και Papert δείχνουν μαθηματικά ότι ένα απλό perceptron δεν μπορεί να λύσει ορισμένα βασικά προβλήματα. Η έρευνα στα νευρωνικά δίκτυα σχεδόν σταματά για χρόνια.
Οι χειμώνες της ΤΝ
Μια έκθεση για λογαριασμό της βρετανικής κυβέρνησης κρίνει ότι η ΤΝ δεν πέτυχε τους στόχους της. Η χρηματοδότηση μειώνεται και ξεκινά ο πρώτος χειμώνας.
Οι χειμώνες της ΤΝ
Προγράμματα με εκατοντάδες ή χιλιάδες κανόνες «αν… τότε…» μπαίνουν στις επιχειρήσεις. Το XCON της Digital Equipment διαμορφώνει παραγγελίες υπολογιστών και εξοικονομεί σημαντικά ποσά.
Οι χειμώνες της ΤΝ
Τα έμπειρα συστήματα αποδεικνύονται ακριβά στη συντήρηση και εύθραυστα μπροστά σε κάθε εξαίρεση. Η αγορά των εξειδικευμένων υπολογιστών για ΤΝ καταρρέει.
Οι χειμώνες της ΤΝ
Ο υπολογιστής της IBM κερδίζει τον παγκόσμιο πρωταθλητή στο σκάκι. Δεν «σκέφτεται» σαν άνθρωπος: εξετάζει εκατομμύρια κινήσεις το δευτερόλεπτο. Η ΤΝ επιστρέφει στα πρωτοσέλιδα.
Οι χειμώνες της ΤΝ
Ο Arthur Samuel της IBM φτιάχνει πρόγραμμα ντάμας που βελτιώνεται παίζοντας ξανά και ξανά, και χρησιμοποιεί τον όρο «machine learning».
Πώς μαθαίνει μια μηχανή
Η ομάδα της Fei-Fei Li δημιουργεί μια τεράστια βάση εκατομμυρίων φωτογραφιών με ετικέτες. Γίνεται φανερό ότι η ποσότητα και η ποιότητα των δεδομένων μετρούν όσο και ο αλγόριθμος.
Πώς μαθαίνει μια μηχανή
Οι Joy Buolamwini και Timnit Gebru δείχνουν ότι εμπορικά συστήματα ανάλυσης προσώπου κάνουν πολύ περισσότερα λάθη σε γυναίκες με σκούρο δέρμα απ' ό,τι σε άντρες με ανοιχτό δέρμα. Αιτία: μη αντιπροσωπευτικά δεδομένα.
Πώς μαθαίνει μια μηχανή
Δημοσιεύματα αποκαλύπτουν ότι η Amazon εγκατέλειψε πειραματικό σύστημα αξιολόγησης βιογραφικών, επειδή είχε «μάθει» από ιστορικά δεδομένα να υποβαθμίζει υποψήφιες γυναίκες.
Πώς μαθαίνει μια μηχανή
Οι Rumelhart, Hinton και Williams δείχνουν πώς ένα δίκτυο με πολλά στρώματα μπορεί να διορθώνει τα λάθη του, περνώντας το σφάλμα προς τα πίσω. Έτσι ξεπερνιέται το όριο που είχαν δείξει οι Minsky και Papert.
Νευρωνικά δίκτυα
Ο Yann LeCun εκπαιδεύει δίκτυο να αναγνωρίζει χειρόγραφα ψηφία σε ταχυδρομικούς κώδικες. Παρόμοια συστήματα χρησιμοποιήθηκαν αργότερα για την ανάγνωση επιταγών.
Νευρωνικά δίκτυα
Ένα βαθύ δίκτυο, εκπαιδευμένο σε κάρτες γραφικών, κερδίζει τον διαγωνισμό αναγνώρισης εικόνων ImageNet με μεγάλη διαφορά. Ξεκινά η εποχή του deep learning.
Νευρωνικά δίκτυα
Το σύστημα της DeepMind νικά τον Lee Sedol, έναν από τους κορυφαίους παίκτες του Go, σε ένα παιχνίδι που θεωρούνταν πολύ δύσκολο για μηχανές.
Νευρωνικά δίκτυα
Οι John Hopfield και Geoffrey Hinton τιμώνται για θεμελιώδεις ανακαλύψεις που επέτρεψαν τη μηχανική μάθηση με τεχνητά νευρωνικά δίκτυα.
Νευρωνικά δίκτυα
Ο Claude Shannon δείχνει ότι μπορείς να παράγεις κείμενο που μοιάζει με αγγλικά απλώς μετρώντας ποιες λέξεις ακολουθούν ποιες.
Γλώσσα και τα πρώτα LLM
Με το word2vec, κάθε λέξη αναπαρίσταται ως σημείο σε έναν χώρο. Λέξεις με παρόμοιο νόημα βρίσκονται κοντά.
Γλώσσα και τα πρώτα LLM
Ερευνητές της Google δημοσιεύουν το «Attention Is All You Need». Ο μηχανισμός προσοχής επιτρέπει στο μοντέλο να συνδέει κάθε λέξη με όλες τις υπόλοιπες της φράσης.
Γλώσσα και τα πρώτα LLM
Η OpenAI και η Google δείχνουν ότι ένα μοντέλο εκπαιδευμένο πρώτα σε τεράστιο όγκο κειμένου μπορεί μετά να προσαρμοστεί σε πολλές εργασίες.
Γλώσσα και τα πρώτα LLM
Με 175 δισεκατομμύρια παραμέτρους, το μοντέλο γράφει κείμενα, μεταφράζει και απαντά, συχνά με λίγα μόνο παραδείγματα.
Γλώσσα και τα πρώτα LLM
Στις 30 Νοεμβρίου, ένα γλωσσικό μοντέλο σε μορφή συνομιλίας γίνεται διαθέσιμο σε όλους. Η ΤΝ μπαίνει στην καθημερινότητα.
Γλώσσα και τα πρώτα LLM
Τεράστιες ποσότητες κειμένου: ιστοσελίδες, βιβλία, κώδικας. Η επιλογή και ο καθαρισμός τους καθορίζουν τι θα «ξέρει» το μοντέλο, και ποιες προκαταλήψεις θα κουβαλά.
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Το κείμενο σπάει σε μικρά κομμάτια, τα tokens, που μπορεί να είναι ολόκληρες λέξεις ή μέρη λέξεων. Το μοντέλο βλέπει μόνο αριθμούς, όχι γράμματα.
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Το μοντέλο μαθαίνει να προβλέπει το επόμενο token, δισεκατομμύρια φορές, σε χιλιάδες επεξεργαστές. Εδώ αποκτά γλώσσα και γενικές γνώσεις, αλλά δεν ξέρει ακόμα να συνομιλεί.
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Με παραδείγματα ερωτήσεων και καλών απαντήσεων, μαθαίνει να ακολουθεί οδηγίες και να απαντά ως βοηθός.
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Άνθρωποι, ή και άλλα μοντέλα, αξιολογούν απαντήσεις. Το μοντέλο ενισχύεται προς τις πιο χρήσιμες, ειλικρινείς και ασφαλείς. Γνωστή τεχνική είναι η ενισχυτική μάθηση από ανθρώπινη ανατροφοδότηση (RLHF).
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Πριν κυκλοφορήσει, το μοντέλο ελέγχεται για λάθη, επικίνδυνες απαντήσεις και καταχρήσεις. Οι έλεγχοι συνεχίζονται και μετά.
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Όταν του γράφεις, το μοντέλο δεν ψάχνει σε μια βάση απαντήσεων. Παράγει την απάντηση token προς token, όπως στην αίθουσα 5.
Πώς φτιάχνεται ένα LLM σήμερα
Ο όρος εμφανίζεται για βίντεο όπου το πρόσωπο κάποιου αντικαθίσταται με ΤΝ. Σήμερα φωνή, εικόνα και βίντεο μπορούν να πλαστογραφηθούν εύκολα, κάτι που αφορά την ενημέρωση, τις εκλογές και τις απάτες.
Κοινωνία και ηθική
Η απεργία των σεναριογράφων του Χόλιγουντ περιλαμβάνει όρους για τη χρήση της ΤΝ. Το ερώτημα είναι ευρύτερο: ποιες δουλειές αλλάζουν, ποιες χάνονται και ποιες γεννιούνται;
Κοινωνία και ηθική
Συγγραφείς, καλλιτέχνες και μέσα ενημέρωσης, όπως οι New York Times, προσφεύγουν στα δικαστήρια για τη χρήση των έργων τους στην εκπαίδευση μοντέλων. Πολλές υποθέσεις εκκρεμούν ακόμα.
Κοινωνία και ηθική
Η ΕΕ υιοθετεί τον πρώτο ολοκληρωμένο νόμο για την ΤΝ, που εφαρμόζεται σταδιακά. Απαγορεύει ορισμένες πρακτικές και βάζει αυστηρούς κανόνες σε εφαρμογές «υψηλού κινδύνου», όπως οι προσλήψεις και η εκπαίδευση.
Κοινωνία και ηθική
Μια μικρή ομάδα Ελλήνων γλωσσολόγων και πληροφορικών συμμετέχει στο ευρωπαϊκό EUROTRA, με στόχο την αυτόματη μετάφραση από και προς τις κοινοτικές γλώσσες. Η προσπάθεια γίνεται η αφετηρία μιας οργανωμένης ελληνικής παράδοσης στη γλωσσική τεχνολογία.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Στον Δημόκριτο ιδρύεται το SKEL, ένα εργαστήριο που εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους ελληνικούς ερευνητικούς πυρήνες ΤΝ, με έργο στην ανάλυση δεδομένων και στην έξυπνη αλληλεπίδραση ανθρώπου και υπολογιστή.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Η ομάδα του EUROTRA αποκτά μόνιμη θεσμική μορφή με την ίδρυση του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου. Η έρευνα επεκτείνεται από τη μετάφραση σε ομιλία, γλωσσικούς πόρους, πολιτισμό και αλληλεπίδραση ανθρώπου και μηχανής.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Ερευνητές παρουσιάζουν ένα BERT εκπαιδευμένο ειδικά σε ελληνικό κείμενο. Το GreekBERT δείχνει γιατί μια γλώσσα με πολύ λιγότερα δεδομένα από τα αγγλικά χρειάζεται δικά της μοντέλα και αξιολογήσεις.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Στο Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» ιδρύεται μονάδα για βασική και εφαρμοσμένη έρευνα στην ΤΝ, την επιστήμη δεδομένων και τους αλγορίθμους, με στόχο να συνδέσει ερευνητές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Ο ψηφιακός βοηθός του gov.gr φέρνει παραγωγική ΤΝ σε μια υπηρεσία που απευθύνεται σε όλους τους πολίτες. Η σημασία του βρίσκεται λιγότερο στην τεχνική πρωτοτυπία και περισσότερο στην κλίμακα και στο δημόσιο πλαίσιο χρήσης.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Το ΙΕΛ παρουσιάζει το Meltemi, ανοικτό μεγάλο γλωσσικό μοντέλο σχεδιασμένο για τα ελληνικά. Η ανάπτυξή του αναδεικνύει το πρόβλημα των γλωσσών με λιγότερους ψηφιακούς πόρους.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Το Llama-Krikri επεκτείνει την προσπάθεια με μεγαλύτερο ελληνικό σώμα εκπαίδευσης, μεγαλύτερο παράθυρο συμφραζομένων και υποστήριξη για περισσότερες εργασίες. Διατίθεται ανοικτά για έρευνα και εφαρμογές.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Η Ελλάδα συμμετέχει στο ευρωπαϊκό δίκτυο AI Factories με το PHAROS. Η υποδομή επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στην ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, στην υγεία και στη βιωσιμότητα.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Ο υπερυπολογιστής DAEDALUS δίνει στην ελληνική έρευνα νέα υπολογιστική ισχύ για επιστήμη και ΤΝ. Τον Ιούνιο του 2026 κατατάσσεται 31ος στο TOP500, με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops.
Η ΤΝ στην Ελλάδα
Τα συστήματα ΤΝ αρχίζουν να χρησιμοποιούν υπολογιστές και εργαλεία για να ολοκληρώνουν ακολουθίες ενεργειών. Στο OSWorld, οι επιδόσεις agents ανέβηκαν περίπου από 12% σε 66,3% μέσα σε έναν χρόνο, αλλά εξακολουθούν να αποτυγχάνουν περίπου στη μία από τις τρεις δοκιμές.
Το μέλλον της ΤΝ
Η ρομποτική συνδέεται με μοντέλα όρασης και γλώσσας. Παρ’ όλα αυτά, η απόσταση ανάμεσα σε ένα ελεγχόμενο εργαστήριο και ένα απρόβλεπτο σπίτι παραμένει μεγάλη: ο AI Index αναφέρει μόλις 12% επιτυχία σε πραγματικές οικιακές εργασίες.
Το μέλλον της ΤΝ
Τα self-driving laboratories συνδυάζουν ΤΝ, ρομποτική και αυτοματισμό: το σύστημα προτείνει ένα πείραμα, το εκτελεί και χρησιμοποιεί τα αποτελέσματα για το επόμενο βήμα. Σήμερα λειτουργούν κυρίως σε στενά, καλά ορισμένα πεδία.
Το μέλλον της ΤΝ
Η ΤΝ χρησιμοποιείται ήδη σε διάγνωση, σχεδιασμό φαρμάκων και έρευνα για ιατρικά digital twins. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι υποσχόμενα, αλλά η κλινική αξιοπιστία και η γενίκευση χρειάζονται αυστηρή αξιολόγηση.
Το μέλλον της ΤΝ
Η παραγωγική ΤΝ έχει ήδη μπει μαζικά στη μελέτη και στην εκπαίδευση. Το κρίσιμο ερώτημα μετακινείται από το «θα τη χρησιμοποιήσουν οι μαθητές;» στο «τι πρέπει να μαθαίνει ο άνθρωπος όταν η μηχανή μπορεί να γράψει, να λύσει και να εξηγήσει;».
Το μέλλον της ΤΝ
Η ILO εκτιμά ότι ένας στους τέσσερις εργαζομένους βρίσκεται σε επάγγελμα με κάποιο βαθμό έκθεσης στη generative AI. Η πιο πιθανή βραχυπρόθεσμη επίδραση είναι ο μετασχηματισμός καθηκόντων και όχι η αυτόματη εξαφάνιση ολόκληρων επαγγελμάτων.
Το μέλλον της ΤΝ
Το μέλλον δεν ανήκει μόνο σε ολοένα μεγαλύτερα μοντέλα. Μικρότερα συστήματα μπορούν να τρέχουν τοπικά, να εξειδικεύονται σε συγκεκριμένα πεδία και να προσφέρουν χαμηλότερο κόστος ή καλύτερη ιδιωτικότητα.
Το μέλλον της ΤΝ
Η ΤΝ απαιτεί φυσική υποδομή: chips, data centres, ψύξη και ηλεκτρική ενέργεια. Στο βασικό σενάριο της IEA, η κατανάλωση ηλεκτρισμού των data centres παγκοσμίως περίπου διπλασιάζεται και φτάνει γύρω στις 945 TWh το 2030.
Το μέλλον της ΤΝ
Όσο η ΤΝ περνά σε κρίσιμες αποφάσεις, αυξάνονται οι απαιτήσεις για διαφάνεια, αξιολόγηση, προέλευση περιεχομένου και λογοδοσία. Στην Ευρώπη ο AI Act εφαρμόζεται σταδιακά και αυτή η εφαρμογή θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια.
Το μέλλον της ΤΝ
Δεν υπάρχει επιστημονική συμφωνία για το αν ή πότε θα υπάρξει γενική τεχνητή νοημοσύνη. Τα σημερινά συστήματα εμφανίζουν όλο και πιο αυτόνομες ικανότητες, αλλά αυτό δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη πορεία προς AGI ή με αναπόφευκτη απώλεια ελέγχου.
Το μέλλον της ΤΝ
Δεν βρέθηκε έκθεμα με αυτά τα κριτήρια.